VVAK geeft zorgen bij staatsecretaris van Rijn aan over het advies van de Tasforce mbt verplichte meldcode

Geplaatst op 18-11-2015  -  Categorie: Nieuws

Hieronder treft u een copie aan van de brief die de VVAK aan de staatsecretaris heeft gestuurd:

Tweede Kamer der Staten-Generaal Vaste Commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport
De heer M.J. van Rijn staatsecretaris
Postbus 20018
2500 EA 'S-GRAVENHAGE

Amsterdam, 17 november 2015

Onderwerp: Vereniging Vertrouwensartsen inzake Kindermishandeling


Geachte heer van Rijn,

Op 22 september legde de Taskforce kindermishandeling en seksueel misbruik de door hen geadviseerde veranderingen in de Meldcode Huiselijk geweld en Kindermishandeling aan u voor. De Vereniging Vertrouwensartsen inzake Kindermishandeling (VVAK) vindt het van belang u een eigen reactie op deze adviezen voor te leggen vanuit de specifieke deskundigheid en ervaring van onze beroepsgroep. Wij verzoeken U dringend onze reactie mee te nemen in uw afwegingen met betrekking tot de voorgestelde veranderingen van de Meldcode. De reactie van de KNMG, waarin onze standpunten zijn meegenomen, is u al bekend (KNMG 23 september 2015)

Standpunt VVAK.
De VVAK denkt niet dat de door de Taskforce kindermishandeling en seksueel misbruik voorgestelde meldplicht en registratieplicht en het daarmee beoogde op de radar komen van Veilig Thuis, leidt tot het terugdringen van het aantal kinderen dat slachtoffer is of wordt van kindermishandeling.
De VVAK vindt het ongewenst dat de focus in de aanpak van kindermishandeling wordt verlegd van een brede maatschappelijke verantwoordelijkheid en actie naar een registratie- en meldplicht bij Veilig Thuis.
De VVAK is van mening dat de huidige Meldcode een voldoende verplichtend karakter heeft om kindermishandeling aan te pakken. Verplichte registratie van persoonsgegevens en een meldplicht voegen hier niets aan toe. Deze maatregelen zouden bovendien een aantal belangrijke negatieve gevolgen hebben die een adequate aanpak van kindermishandeling in de weg staan.
De VVAK pleit voor meer inzet op een juiste toepassing van de Meldcode met het adequaat en zorgvuldig doorlopen van de diverse stappen. Voorwaarden hiervoor zijn het aanstellen van aandachtsfunctionarissen of ambassadeurs binnen instellingen en beroepsgroepen, deskundigheidsbevordering voor professionals, deskundigheidsbevordering voor de medewerkers van Veilig Thuis en voldoende beschikbaarheid van vertrouwensartsen bij Veilig Thuis.
Tenslotte acht de VVAK een daadwerkelijke en langdurige monitoring van kinderen die at risk zijn voor kindermishandeling van essentieel belang. Deze monitoring is een maatschappelijke en gezamenlijke verantwoordelijkheid waaraan een bureaucratische keuze voor verplichte registratie bij Veilig Thuis geen bijdrage levert.
De VVAK ziet geen meerwaarde in de door de Taskforce voorgestelde veranderingen van de Meldcode. De VVAK licht hierna toe waarop wij ons standpunt baseren.


Kindermishandeling: een maatschappelijk gezondheidsprobleem.
Kindermishandeling is een omvangrijk (ruim 3% van de kinderen in Nederland; Nationale Prevalentiestudie 2011) en ernstig maatschappelijk gezondheidsprobleem, met een veelheid aan individuele, transgenerationele en maatschappelijke gevolgen. Kindermishandeling verdient onze onverminderde aandacht. Kindermishandeling wordt benvloed door uiteenlopende factoren van zowel individuele als maatschappelijke aard, zoals de directe leefomgeving, de gezinsomstandigheden, ouder- en kindgebonden factoren en cultureel-maatschappelijke normen en waarden. Vanuit deze visie is de aanpak van kindermishandeling een gezamenlijke verantwoordelijkheid en vraagt zij brede actie op meerdere niveaus. Preventie en vroegsignalering zijn hierin belangrijke aangrijpingspunten. Laagdrempelige toegang tot op risicovermindering gerichte hulpverlening is hierbij essentieel. Deze speerpunten zullen niet gerealiseerd worden door een registratie- en meldplicht.
Volgens de VVAK zal het verleggen van de focus van een gezamenlijke, maatschappelijke verantwoordelijkheid en actie, naar een registratieplicht en meldplicht bij Veilig Thuis, een nadelig effect hebben op de aanpak van kindermishandeling.


Huidige Meldcode Kindermishandeling en Huiselijk Geweld voldoet.
De afgelopen jaren is er fors ingezet op de bewustwording en verbetering van de aanpak van kindermishandeling. In 2013 is de verplichte Meldcode met de Kindcheck ingevoerd voor alle beroepsgroepen die veel met kinderen en ouders werken.
De VVAK ziet de huidige verplichte Meldcode als een toereikend en krachtig instrument om kindermishandeling aan te pakken. De Meldcode bevat een weloverwogen stappenplan met voldoende wettelijke basis om adequaat te handelen bij signalen van (vermoedens van) kindermishandeling. Naar de mening van de VVAK vraagt het terugdringen van kindermishandeling om het zorgvuldig en afgewogen zetten van alle noodzakelijke stappen van de Meldcode. Uit de recent verschenen Rapportage Onderzoek onder artsen naar de werking van de Meldcode (VWS juli 2015) blijkt dat de Meldcode onder artsen voldoende bekend is, maar dat de hierin beschreven stappen nog onvoldoende worden toegepast. Dit vereist bewustwording, training en nascholing; geen meldplicht. Het invoeren van een meldplicht kan er mogelijk toe leiden dat artsen minder geneigd zijn de voorliggende stappen zorgvuldig uit te voeren als ze tch moeten gaan melden. Bovendien werkt het drempelverhogend om de meldcode erbij te pakken als professionals vanaf het begin weten dat het volgen van de meldcode kan leiden tot het verplicht doen van een melding.

De VVAK hecht sterk aan het uitgangspunt van de huidige Meldcode dat professionals, met behoud van de eigen inhoudelijke afweging, de eigen professionele verantwoordelijkheid n met behoud van de vertrouwensrelatie met betrokkenen, alle stappen van de Meldcode kunnen zetten. Dit is passend bij de complexiteit, de omvang en de gevolgen van kindermishandeling. De ruimte in de huidige Meldcode om de eigen professionaliteit te verbinden met de verplichting om met de meldcode te werken, verdwijnt in de laatste stap wanneer een meldplicht aan de orde is. Dit zal leiden tot het beschadigen van het vertrouwen tussen de professional en betrokkenen en het daardoor minder snel tot stand komen van hulpverlening. Vroegtijdige hulpverlening is echter wel het beoogde doel van de transitie in de Jeugdzorg.
Bij een meldplicht zal Veilig Thuis overspoeld worden met meldingen. Dit zal ten koste gaan van de aandacht voor ernstige meldingen. Een meldplicht zal de drempel voor professionals om in een vroegtijdig stadium contact met Veilig Thuis te zoeken verhogen, terwijl de aanpak van kindermishandeling juist gebaat is bij het laagdrempelig advies vragen aan Veilig Thuis.
De VVAK vraagt U dringend de negatieve gevolgen van een meldplicht zorgvuldig te overdenken. Volgens de VVAK is de aanpak van kindermishandeling meer gebaat bij het inzetten op een juist en adequaat gebruik van de Meldcode dan op het invoeren van een meldplicht.


Inzet op juiste toepassing van de Meldcode.
De VVAK vindt het van belang de huidige positieve ontwikkelingen binnen veel organisaties en beroepsgroepen, die gericht zijn op de verbetering van het toepassen van de Meldcode, onder uw aandacht te brengen. Er zijn veel verschillende samenwerkingsvormen binnen en tussen instellingen die voortkomen uit het werken met de Meldcode. Samenwerking rond een vermoeden van kindermishandeling binnen en over de grenzen van de eigen instelling zal een meer vanzelfsprekend karakter hebben wanneer alle stappen van de Meldcode zorgvuldig worden gezet. Dit kan ontstaan door de aanwezigheid van een goed opgeleide aandachtsfunctionaris, ambassadeur of cordinator kindermishandeling binnen de instelling. Zij dragen zorg voor de implementatie en juist gebruik van de Meldcode, voor aandacht voor (vroeg)signalering van kindermishandeling o.a. door middel van signaleringsinstrumenten, voor handelingsvaardigheid bij het signaleren van een vermoeden van kindermishandeling n voor de structurele samenwerking met Veilig Thuis en andere betrokken professionals. Daarnaast kunnen aandachtsfunctionarissen een ondersteunende rol voor de professional hebben bij het voeren van gesprekken met kind en gezin.
De laatste jaren is er veel aandacht geweest voor de ontwikkeling van deze, wat ons betreft succesvolle werkwijze binnen de ziekenhuizen middels de kindermishandelingsteams. De samenwerking van deze teams met een vertrouwensarts van Veilig Thuis was de afgelopen jaren een toetsingscriterium van de Inspectie voor de Gezondheidszorg.
De VVAK vindt bovengenoemde ontwikkelingen die gericht zijn op samenwerking en kwaliteit en daarnaast aansluiten op de stappen van de Meldcode, van groot belang. Tegelijkertijd vindt de VVAK het belangrijk om deze ontwikkelingen binnen de instellingen en beroepsgroepen meer richting en snelheid te geven. Naar de mening van de VVAK is het aanstellen van aandachtsfunctionarissen of ambassadeurs hierbij een belangrijke stap en een onlosmakelijk gevolg van de Meldcode. Deze maatregelen zullen naar onze mening tot een gebleken passender en effectievere aanpak van kindermishandeling leiden dan een bureaucratische oplossing als een meld- of registratieplicht bij Veilig Thuis.


Het stappenplan van de Meldcode De VVAK wil daarnaast uw aandacht vragen voor een aantal andere aspecten met betrekking tot een adequaat gebruik van de Meldcode welke tot het terugdringen van kindermishandeling zullen leiden.

Stap 1: signaleren Om te beginnen de signalering. Een mishandeld kind is afhankelijk van signalering door derden die de signalen oppakken. Zeer veel gevallen van kindermishandeling worden nog niet herkend: most child maltreatment goes undetected and unreported (Child maltreatment: variations in trends and policies in six developed countries" van Gilbert R. et al. 2012 in volume 379 van de Lancet). De bij kinderen vaak ambigue signalen van kindermishandeling worden niet altijd herkend en geduid als een vermoeden van kindermishandeling. Kindermishandeling moet als mogelijke verklaring voor deze signalen vaker worden meegenomen. Als gevolg hiervan zal ook het stappenplan van de Meldcode vaker worden gevolgd zonder dat een melding aan de orde is of zal komen. Aandacht voor signaleren, het duiden van signalen en het tijdig volgen van het stappenplan van de Meldcode, zijn zeer belangrijke en noodzakelijke onderwerpen in de opleiding en nascholing van professionals.
Een enkele keer komen kinderen zelf met hun verhalen over kindermishandeling naar buiten. De VVAK onderschrijft het belang van het ondersteunen van de positie van kinderen zoals geformuleerd door de Kinderombudsman:
Alle kinderen worden zowel in het primair onderwijs als in het voortgezet onderwijs voorgelicht over verwaarlozing, geweld en misbruik tegen kinderen, binnen en buiten het gezin, en hoe kinderen daarmee het beste kunnen omgaan. Op alle scholen zijn programma's voor kinderen ingevoerd waarin de nadruk ligt op kennisverwerving op dit terrein (Van papier naar werkelijkheid; Kinderombudsman 2013).

Stap 2: Advies vragen Veilig Thuis De adviesfunctie bij Veilig Thuis en de laagdrempelige 24/7 beschikbaarheid hiervan moet beter bekend en benut worden (Rapportage Onderzoek onder artsen naar de werking van de Meldcode; VWS juli 2015). In een adviesgesprek komen de signalen van het vermoeden van kindermishandeling aan de orde, het verder in kaart brengen hiervan en het gesprek met betrokkenen hierover. Daarnaast worden de eigen handelingsmogelijkheden van de adviesvrager besproken zoals informatie uitwisseling met andere betrokken professionals en het organiseren van hulpverlening. Ook wordt de noodzaak tot melden bij Veilig Thuis afgewogen. Naar onze ervaring komen meldingen bij Veilig Thuis vrijwel altijd tot stand wanneer dit door Veilig Thuis is geadviseerd. Belangrijke voorwaarden voor een goede uitvoering van de adviesfunctie door Veilig Thuis zijn voldoende deskundigheid van medewerkers en voldoende beschikbaarheid van vertrouwensartsen voor overleg met artsen en voor ondersteuning van medewerkers. Beide punten vragen om verbetering.

Stap 4: Overleg betrokken professionals In de KNMG Meldcode is de mogelijkheid opgenomen om bij (een vermoeden van) kindermishandeling te overleggen met andere betrokken professionals. Openheid naar ouders en/of kind is hierbij het uitgangspunt en is ook voor de vertrouwensrelatie cruciaal. Zo nodig biedt de KNMG meldcode echter ook de mogelijkheid te overleggen zonder de toestemming van de ouder(s). Volgens de VVAK kan deze stap van de meldcode nog veel beter worden benut. Uit onderzoek bij calamiteiten blijkt keer op keer dat overleg en samenwerking tussen betrokken hulpverleners van essentieel belang is. In onze praktijk stellen wij haast dagelijks vast dat voor een gezin cruciale professionals elkaar onvoldoende weten te vinden, elkaar onvoldoende op de hoogte stellen en hulpverlening onvoldoende afstemmen. Deze stap voorkomt dat professionals van elkaar niet weten dat zij bij hetzelfde kind betrokken zijn.

Stap 5a: Monitoren van ingezette hulpverlening Wanneer hulpverlening in een gezin waar kindermishandeling speelt wordt ingezet, hecht de VVAK sterk aan een goede casusregie. De casusregisseur heeft de taak om de hulpverlening, zowel tussen hulpverleners onderling als met het kind en het gezin, af te stemmen en de effecten van de hulp te monitoren. Dit zal meer effect hebben dan het beoogde Elk kind op de radar van Veilig Thuis. Naar onze mening zal na het beindigen van de casusregie en hulpverlening aan een kind en gezin altijd langdurige en adequate monitoring noodzakelijk zijn. Immers, de kans op herhaling na gebleken kindermishandeling is hoog (50-60%). Het is een maatschappelijke en gezamenlijke verantwoordelijkheid om deze monitoring daadwerkelijk tot stand te brengen. De VVAK vraagt U te onderzoeken welke (reguliere) hulpverleningsinstantie deze rol op zich kan nemen en welke voorwaarden hiervoor nodig zijn. Door middel van een in onze ogen bureaucratische keuze voor verplichte registratie bij Veilig Thuis, zal deze noodzakelijke monitoring niet bereikt worden.

De VVAK vraagt U onze visie mee te nemen in uw afweging en besluitvorming ten aanzien van de door de Taskforce kindermishandeling en seksueel misbruik geadviseerde veranderingen in de Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling.


Hoogachtend,
Namens de Vereniging Vertrouwensartsen inzake Kindermishandeling

mevr. N.J. Schoonenberg,
voorzitter


Agenda

Save the date: 20 maart 2018

Datum: 08 oktober 2017
Categorie: Agenda
De halfjaarlijkse wetenschappelijke VVAK-vergadering voor het voorjaar van 2018 staat gepland op 20 maart 2018. Onderwerp wordt later bekend gemaakt. Lokatie Amershof Amersfoort.   

VVAK studie dag 12 oktober 2017

Datum: 22 september 2017
Categorie: Agenda
VVAK studiedag 12 oktober 2017:   De vertrouwensarts en jeugdigen met speciale zorg behoeften Geaccrediteerde scholingsdag voor vertrouwensartsen Veilig Thuis en overige belangstellende artsen. Alleen vooraf...

LECK congres 5 oktober 2017

Datum: 03 september 2017
Categorie: Agenda
Op 5 oktober aanstaande is er een LECK scholingsdag in Rotterdam. U kunt het programma hier downloaden:   programma-leck-scholingsdag-05-10-2017.pdf  

KAMG congres24 november

Datum: 01 september 2017
Categorie: Agenda
      Vrijdag 24 november 2017 | 8.45 - 16.45 uur NBC Congrescentrum, Nieuwegein De wetenschappelijke ve...